Depresja i stres – metody radzenia sobie z sytuacją trudną

psycholog BetaMed Chorzów depresja u seniorów

Statystyki są alarmujące, według Światowej Organizacji Zdrowia z depresją zmaga się aż 10% populacji. Depresja częściej dotyka osoby po 65 roku życia.
O diagnozowaniu depresji, metodach leczenia, a także stresie i sposobach radzenia sobie ze stresem, rozmawiamy z naszym psychologiem – mgr Kamilem Kos.

 

Rozmowa z Kamilem Kosem – psychologiem w BetaMed S.A.

 

Dlaczego depresja często dotyka osoby starsze?

Kamil Kos*, psycholog BetaMed S.A.: Na depresję szczególnie narażone są osoby po 65 roku życia. Dlaczego seniorzy chorują częściej? Na tym etapie życia pojawiają się sytuacje, z którymi nie każdy jest w stanie się zmierzyć. Śmierć współmałżonka czy choroby wieku podeszłego to najczęstsze przyczyny występowania depresji u osób starszych. Dobremu samopoczuciu nie sprzyjają także samotność, izolowanie się od ludzi, poczucie utarty sensu życia, a także przyjmowane leki.
Depresja u seniorów może zostać mylnie rozpoznana jako otępienie starcze, dlatego niezwykle ważna jest prawidłowa diagnoza.

Jak rozpoznać depresję? Jakie objawy u naszych bliskich powinny nas zaniepokoić?

Kamil Kos, psycholog BetaMed S.A.: Bądźmy czujni, obserwujmy naszych bliskich. Osoby często maskują swoje złe samopoczucie. Wśród objawów, które powinny nas zaniepokoić należy wymienić:

  • obniżenie nastroju, brak zainteresowania chorego wykonywanymi czynnościami oraz brak odczuwania przyjemności – „brak chęci do życia”;
  • zaburzenia apetytu i odżywiania – nieregularne przyjmowanie posiłków, brak odpowiedniego odżywiania bądź nadmierne objadanie się to zaburzenia, które w konsekwencji powodują obniżenie lub wzrost masy ciała w skali miesiąca nawet o 5%;
  • stale występujące problemy z zasypianiem lub nadmierna senności;
  • zwolniona lub zwiększona aktywność ruchowa;
  • zmęczenie;
  • obniżenie własnej wartości, a także poczuwanie się do nieuzasadnionej winy;
  • obniżona sprawność myślenia powiązana z problemami zaburzenia uwagi i koncentracji, a także brakiem możności podjęcia decyzji;
  • powracające myśli samobójcze.

Warto pamiętać, by zdiagnozować depresję u chorego powinno zostać zaobserwowanych przynajmniej 5 z podanych powyżej objawów, ze szczególnym uwzględnieniem nawracających myśli samobójczych. Co ważne objawy powinny utrzymywać się przez co najmniej 2 tygodnie. Nie każdy spadek nastroju to depresja.
Podczas diagnozowania depresji u osób starszych stosuje się między innymi Geriatryczną Skalę Oceny Depresji (GSOD-30) – kwestionariusz składający się z 30 pytań. Pełna diagnostyka depresji jest procesem złożonym z wielu etapów.

Jak leczyć depresję?

Kamil Kos, psycholog BetaMed S.A.: Bardzo ważne jest zastosowanie odpowiedniej farmakoterapii, wspieranej psychoterapią – to pole dla dobrej współpracy psychologa i psychiatry. W wielu przypadkach wymagana może być hospitalizacja w celu zapewnienia bezpieczeństwa pacjentowi, zwłaszcza jeśli u chorego pojawiają się myśli samobójcze.

Jeszcze raz podkreślę, że nie każdy spadek nastroju, stres czy żałoba to depresja. Sama żałoba jest naturalnym procesem psychologicznym zachodzącym po utracie bliskiej osoby i powinna być przepracowana przez każdą osobę indywidulanie. Jednak skrajnie wydłużony okres przeżywania żałoby i jej nieodpowiednie przepracowanie może prowadzić do poważnych powikłań psychologicznych. Podobnie stan przewlekłego stresu i spadek nastroju utrzymujący się przez dłuższy okres czasu, może prowadzić do choroby.

Stres to nie depresja. Jak rozpoznać „dobry stres” od „złego”.

Kamil Kos, psycholog BetaMed S.A.: Stres wbrew pozorom w życiu każdego człowieka pełni bardzo ważną rolę. Niejednokrotnie to stres pozwala nam podjąć działanie a raczej odpowiednio nas zmobilizować i przygotować do wykonania zadania. Stres jest dynamiczną relacją pomiędzy naszymi zasobami czyli możliwościami a „stresorem” czyli sytuacją, która jest dla nas stresująca. Warto wyróżnić dwa rodzaje stresu – „pozytywny” i „negatywny”.

Eustres to stres pozytywny, mobilizujący i motywujący do działania. Przyjmuje się, że ten rodzaj stresu jest niezbędny dla wielu form ludzkiej aktywności, ponieważ mobilizuje człowieka do realizacji różnych celów.  Stres, który pojawia się w istotnych w naszym życiu momentach, działa mobilizująco – pozwala nam odpowiednio przygotować się do danej sytuacji i przybrać stanowisko: „jest ciężko ale dam radę”.

Dystres to negatywny, deprymujący i demotywujący aspekt zjawiska stresu. Nasze zasoby są po prostu nie wystarczające do realizacji zadania dlatego nie następuje rozładowanie napięcia i ulga po zażegnaniu sytuacji stresującej. W przypadku dystresu, stresor utrzymuje się, a my nie potrafimy zażegnać kryzysu. Mamy poczucie, że nie mamy kontroli nad sytuacją i wrażenie, że stres nas „paraliżuje”.

Problem pojawia się, gdy stres występuje długotrwale, jest przewlekły. Niestety często również w naszym życiu jest zbyt wiele doświadczeń, które interpretujemy jako stresujące. Początkowo człowiek wykonuje czynności dużo wolniej. Potem pojawiają się problemy z przekazywaniem i odbiorem informacji, aż w końcu następuje dezorganizacja życia i utrata kontroli. Długotrwały stres może wywołać negatywne skutki zdrowotne i prowadzić do licznych chorób.

Jak zatem radzić sobie ze stresem i minimalizować jego skutki?

Kamil Kos, psycholog BetaMed S.A.:  Ze stresem możemy sobie poradzić w dwojaki sposób – zastosować techniki fizjologiczne bądź umysłowe, psychologiczne. Pierwsze polegają, np.: na kontrolowaniu odruchów naszego ciała – uspokajaniu i wyrównywaniu oddechu, relaksacji. Drugie polegają,: np. na autosugestii – wyobrażaniu sobie pozytywnych miejsc, uczuć, przypominanie sobie pomyślnych wydarzeń i osiągnięć. Najistotniejsze jednak jest nasze poczucie kontroli nad przebiegiem doświadczenia stresującego i nad jego następstwami. Kiedy tylko to możliwe, starajmy się spokojnie analizować sytuację i realnie na nią wpływać. Spróbujmy spokojnie przemyśleć sytuacje i zastanowić się jak „Ja” realnie mogę na nią wpłynąć. Niestety. niektóre osoby dosyć często mylnie interpretują swoje doświadczenia jako stresujące, a które ostatecznie tymi stresorami być nie powinny. W sytuacjach dla nas istotnych, ważnych dla naszych wyzwań, starajmy się przekuwać „dystres” w „eustres”, a przyniesie to pozytywne skutki dla naszego życia.

Jeśli rozpoznałeś u siebie bądź bliskiej Ci osoby objawy depresji – skorzystaj z naszej Poradni Psychologicznej. ? Szczegóły dotyczące usług świadczonych w ramach Poradni znajdziesz na stronie: https://betamed.pl/psycholog/

*Kamil Kos –psycholog, absolwent jednolitych studiów magisterskich na Uniwersytecie SWPS o specjalności psychologia kliniczna oraz psycholog transportu. Na co dzień pracuje na oddziałach ZOL i w przychodni w BetaMed S.A. jako psycholog, diagnosta prowadzący terapię wspierającą, pomoc w kryzysie oraz poradnictwo psychologiczne. Prócz swoich zainteresowań klinicznych swoje prace badawcze poświęca również tematyce psychologii społecznej. Z zamiłowania ludolog badający gry komputerowe z perspektywy psychologii. Ponadto poświęca się tematowi cyberprzestrzeni w psychologii i uzależnienia od gier komputerowych oraz Internetu.