Jakie są objawy niedrożności układu moczowego?

Dlaczego bolesne oddawanie moczu lub częste wizyty w toalecie powinny Cię zainteresować? Niedrożność układu moczowego to problem, który może dotknąć każdego — zarówno dzieci, jak i dorosłych. Choć wydaje się mało „widoczny”, ignorowany daje sygnały, które organizm wysyła głośno i wyraźnie. Jakie są objawy i leczenie niedrożności układu moczowego?

Jeśli Ty lub Twój bliski ma problem z układem moczowym,
umów wizytę do naszej Poradni Urologicznej
w Centrum Medycznym BetaMed ☎ 32 420 29 00 .

Jak działa układ moczowy?

Układ moczowy to system, którego zadaniem jest oczyszczanie organizmu z niepotrzebnych i szkodliwych substancji oraz usuwanie ich wraz z moczem. Choć na co dzień rzadko o nim myślimy, pracuje on bez przerwy – dzień i noc.

Żeby łatwo to zrozumieć, wyobraźmy sobie instalację hydrauliczną w domu – jeśli gdzieś pojawi się zator, woda nie może swobodnie płynąć. Z układem moczowym jest bardzo podobnie.

Z czego składa się układ moczowy?

Układ moczowy składa się z czterech głównych elementów, które działają w określonej kolejności:

Nerki – naturalne filtry naszego organizmu – to dwa narządy, które znajdują się po obu stronach kręgosłupa, w dolnej części pleców, a ich zadaniem jest:

filtrowanie krwi
usuwanie toksyn i nadmiaru wody
produkowanie moczu

Moczowody – tzw. „rurki transportowe” – z każdej nerki wychodzi cienki przewód zwany moczowodem, a ich zadaniem jest transport moczu z nerek do pęcherza moczowego.

Pęcherz moczowy – zbiornik na mocz – pęcherz to elastyczny „zbiornik”, w którym gromadzi się mocz, a gdy się wypełnia to:

pojawia się uczucie parcia
nasz organizm daje sygnał, że czas skorzystać z toalety

Cewka moczowa – wyjście na zewnątrz – cewka moczowa to ostatni odcinek drogi moczu, a jej zadaniem jest umożliwienie oddania moczu na zewnątrz organizmu. U mężczyzn jest ona dłuższa, a u kobiet krótsza.

Jak wygląda prawidłowy przepływ moczu?

W dosłownym skrócie: nerki -> moczowody -> pęcherz -> cewka moczowa -> toaleta. Jeśli wszystkie elementy działają prawidłowo to: mocz płynie swobodnie, nie ma bólu i oddawanie moczu jest łatwe oraz bezpieczne.

Czym jest niedrożność układu moczowego?

Niedrożność układu moczowego to sytuacja, w której mocz nie może swobodnie przepływać przez drogi moczowe. Innymi słowy — gdzieś na drodze, którą mocz normalnie pokonuje z nerek do toalety, pojawia się przeszkoda w odpływie moczu lub zwężenie jednej z części układu moczowego – np. zwężenie moczowodu lub zwężenie cewki moczowej.

Co dokładnie oznacza „niedrożność” układu moczowego?

Niedrożność może oznaczać:

częściowe zablokowanie – mocz przepływa, ale z trudnością
całkowite zablokowanie – mocz w ogóle nie może się wydostać

Gdzie może dojść do niedrożności?

Niedrożność może wystąpić w różnych miejscach układu moczowego:

w nerkach
w moczowodach
w pęcherzu moczowym
w cewce moczowej

Miejsce zablokowanie w układzie moczowym ma wpływ na objawy, które może odczuwać dany pacjent.

Jakie są najczęstsze przyczyny niedrożności?

Niedrożność układu moczowego nie pojawia się bez powodu. Zawsze istnieje konkretna przyczyna, która blokuje lub utrudnia odpływ moczu. Jakie są przyczyny?

kamica nerkowa
przerost prostaty u mężczyzn (głównie po 50. roku życia)
zwężenie dróg moczowych
infekcje i stany zapalne
guzy i ucisk z zewnątrz
wady wrodzone (rzadziej)

Objawy niedrożności układu moczowego

Objawy niedrożności układu moczowego mogą być różne – od łagodnych po bardzo poważne. Czasem pojawiają się nagle, a czasem narastają powoli, a nawet mogą nie dawać żadnych objawów. Wiele osób je ignoruje, bo nie wie, że mogą oznaczać problem.

problemy z oddawaniem moczu:
- trudności z rozpoczęciem oddawania moczu
- słaby i przerywany strumień
- potrzeba „parcia”, ale bez żadnych rezultatów
- uczucie, że pęcherz nie opróżnił się do końca
zmniejszona ilość moczu lub jego brak:
- pacjent oddaje wyraźnie mniej moczu niż zwykle
- w skrajnych przypadkach pacjent nie może oddać moczu wcale
ból, który może pojawić się:
- w dolnej części pleców (po jednej lub po obu stronach)
- w jamie brzusznej
- w podbrzuszu
- w okolicach pachwiny (rzadziej)
pieczenie i ból przy oddawaniu moczu:
- uczucie pieczenia
- kłucie
- dyskomfort podczas sikania
częste oddawanie moczu (szczególnie w nocy):
- częste wizyty w toalecie
- oddawania małych ilości moczu
- wybudzanie się w nocy, by skorzystać z toalety
zmiana wyglądu moczu:
- mocz mętny
- ciemniejszy niż zwykle
- różowy lub z domieszką krwi
- nieprzyjemny zapach
objawy ogólne:
- nudności i wymioty
- gorączka
- dreszcze
- ogólne złe samopoczucie

Jak wygląda diagnostyka niedrożności układu moczowego?

Gdy pojawiają się objawy niedrożności układu moczowego, lekarz najpierw przeprowadza wywiad i badanie fizykalne, pytając o ból, częstotliwość oddawania moczu i zmiany w jego wyglądzie oraz sprawdzając brzuch i plecy. Następnie zleca badania moczu i krwi, które pozwalają sprawdzić, czy doszło do infekcji, krwawienia lub przeciążenia nerek. Kolejnym krokiem są badania obrazowe, najczęściej USG nerek i pęcherza, czasem tomografia komputerowa, które pokazują kamienie, wodonercze lub inne przeszkody. W niektórych przypadkach lekarz może wykonać cystoskopię, czyli obejrzeć wnętrze pęcherza i cewki małą kamerą, jeśli przyczyna blokady nie jest oczywista. Dzięki takiemu podejściu lekarz może szybko ustalić miejsce i przyczynę niedrożności oraz zaplanować odpowiednie leczenie

Do jakiego lekarza zgłosić się z niedrożnością układu moczowego?

W przypadku niedrożności układu moczowego należy zgłosić się do urologa – lekarza specjalizującego się w chorobach nerek, pęcherza i dróg moczowych. Jeśli objawy są nagłe i silne (np. całkowity brak oddawania moczu, silny ból, gorączka), można najpierw udać się do oddziału ratunkowego lub lekarza pierwszego kontaktu, który natychmiast skieruje do specjalisty.

Leczenie niedrożności dróg moczowych

Leczenie zależy od przyczyny blokady i stopnia niedrożności. Celem jest przywrócenie prawidłowego przepływu moczu i ochrona nerek przed uszkodzeniem.

Najczęstsze metody leczenia:

usunięcie kamieni – kamienie mogą być rozbijane falą uderzeniową (litotrypsja) lub usuwane zabiegowo
leczenie przerostu prostaty – stosuje się leki zmniejszające gruczoł, a w cięższych przypadkach zabieg chirurgiczny
założenie cewnika lub stentu – czasowe wprowadzenie rurki do pęcherza lub moczowodu, by umożliwić odpływ moczu
leczenie infekcji – antybiotyki przy infekcjach dróg moczowych, które często towarzyszą zastoju moczu
usunięcie guzów lub naprawa zwężeń – w zależności od przyczyny, czasem wymaga operacji

Jakie mogą być powikłania nieleczonej niedrożności układu moczowego?

Uszkodzenie nerek – zalegający mocz zwiększa ciśnienie w nerkach i może je trwale uszkodzić.
Infekcje dróg moczowych – zastój moczu sprzyja bakteriom, co może prowadzić do infekcji nerek.
Niewydolność nerek – długotrwała blokada uniemożliwia prawidłowe filtrowanie krwi.
Silny ból i dyskomfort – ból pleców, brzucha i parcie na pęcherz.
Problemy z pęcherzem – jego osłabienie lub rozciągnięcie.
Sepsa (rzadko) – ciężka infekcja zagrażająca życiu.

Nieleczona niedrożność może poważnie uszkodzić nerki i zdrowie, dlatego każdy niepokojący objaw wymaga szybkiej konsultacji lekarskiej.