Serce płucne co to?

Serce i płuca to zgrany zespół, który musi ze sobą ściśle współpracować każdej sekundy w naszym ciele. Kiedy płuca zaczynają poważnie chorować, serce automatycznie przejmuje na siebie dodatkowy, ogromny ciężar. Taki stan przeciążenia lekarze nazywają właśnie sercem płucnym.

Jeśli Ty lub Twój bliski zmagacie się z sercem płucnym to
umów wizytę do Poradni Kardiologicznej
w Centrum Medycznym BetaMed: ☎ 32 420 29 00 .

Jak wygląda współpraca serca i płuc?

Nasze serce to w rzeczywistości dwie pompy zamknięte w jednym narządzie, które pracują w idealnej harmonii:

lewa strona serca ma niezwykle odpowiedzialne zadanie – pompować krew bogatą w tlen do całego ciała: od czubka głowy po palce u stóp, a to wymaga dużej siły
prawa strona serca ma tylko jedno, lokalne zadanie: odbiera zużytą krew z organizmu i przesyła ją tuż obok – do płuc, aby tam mogła „zatankować” świeży tlen

W zdrowym organizmie ta droga z prawej komory do płuc jest krótka, łatwa i przyjemna. Płuca są elastyczne, a naczynia krwionośne w nich szerokie, więc prawa strona serca nie musi wkładać w tę pracę niemal żadnego wysiłku.

Co to jest serce płucne?

Serce płucne (łac. cor pulmonale) to zaburzenie struktur i funkcji prawej komory serca spowodowane chorobą układu oddechowego lub zmianami w naczyniach płucnych, prowadzące do zwiększonego oporu w krążeniu płucnym. W efekcie prawa komora przeciążona pracuje ciężej, co może prowadzić do jej przerostu, a w późniejszych stadiach — niewydolności prawej części serca.

Jakie są przyczyny POChP?

POChP nie pojawia się nagle – to skutek wieloletniego, codziennego drażnienia płuc przez toksyny, które w końcu doprowadzają do trwałych uszkodzeń.

palenie papierosów (90% przypadków): dym tytoniowy (tradycyjny, e-papierosy, podgrzewacze) paraliżuje naturalne mechanizmy oczyszczające płuca, równie groźne jest regularne palenie bierne
smog i praca w pyłach: wdychanie zanieczyszczonego powietrza oraz pyłów w pracy (np. na budowie, w kopalni, stolarni czy rolnictwie) wyjaśnia, dlaczego chorują też osoby niepalące
genetyka (1–3% przypadków): rzadki, wrodzony brak białka, które stanowi naturalną tarczę ochronną dla płuc

Postacie serca płucnego

Wyróżniamy dwie główne postacie serca płucnego. Różnią się one przede wszystkim tym, jak szybko się rozwijają.

Ostre serce płucne

Rozwija się w ciągu kilku minut lub godzin. To nagły stan zagrożenia życia, w którym zdrowe do tej pory serce z sekundy na sekundę napotyka potężną barierę w płucach. Taki stan wymaga natychmiastowego wezwania karetki

przyczyny: zatorowość płucna
objawy: nagły i silny brak tchu, ból w klatce piersiowej, bladość

Przewlekłe serce płucne

Rozwija się po cichu przez miesiące, a nawet lata. Prawa komora serca przez długi czas próbuje walczyć z oporem w płucach, powoli grubiejąc i słabnąć.

przyczyny: wieloletnie przewlekłe choroby płuc, takie jak – POChP lub ciężka astma
objawy: stopniowo narastające zmęczenie, zadyszka przy wchodzeniu po schodach, a z czasem puchnięcie kostek i nóg

Najczęstsze przyczyny serca płucnego

Serce płucne nie jest osobną chorobą – to zawsze skutek innych problemów z płucami. Gdy układ oddechowy szwankuje, serce musi pracować ponad siły, co z czasem je skrajnie osłabia. Oto najczęstsze przyczyny tego stanu:

przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP)
zatorowość płucna
ciężki i nieleczony bezdech senny
zwłóknienia płuc
nieleczona i ciężka astma
pylica płuc

Jakie są objawy?

Objawy serca płucnego rozwijają się stopniowo i łatwo je zbagatelizować. Oto najważniejsze sygnały, które wysyła przeciążony organizm:

zadyszka i brak tchu – początkowo tylko przy wysiłku (np. wchodzeniu po schodach), z czasem również podczas odpoczynku
obrzęki kostek i nóg – wieczorne opuchnięcia stóp i dolnych partii nóg, spowodowane zatrzymywaniem wody w organizmie
ciągłe zmęczenie – silne uczucie braku energii i osłabienia, które nie mija nawet po odpoczynku
sine zabarwienie skóry (sinica) – niebieskawy odcień warg, płatków uszu lub palców, wynikający z niedotlenienia krwi

Diagnoza serca płucnego – jak wygląda?

Postawienie diagnozy polega na zbadaniu zarówno serca, jak i płuc. Wszystkie kluczowe badania są bezpieczne i całkowicie bezbolesne:

echo serca (USG) – najważniejsze badanie, które pozwala lekarzowi obejrzeć prawą komorę na ekranie, ocenić jej wielkość oraz zmierzyć ciśnienie krwi płynącej do płuc
spirometria – prosty test oddechowy (polegający na wydmuchiwaniu powietrza), który pokazuje, w jakiej kondycji są płuca i czy to one (np. poprzez POChP) przeciążają serce
RTG klatki piersiowej – klasyczne prześwietlenie, które ujawnia rzeczywisty rozmiar serca oraz stan tkanki płucnej
EKG – rejestruje elektryczną pracę serca i szybko wykrywa cechy przeciążenia prawej komory

Leczenie tej choroby – co może pomóc?

Gdy lekarz stawia diagnozę serca płucnego, proces terapeutyczny zaczyna się od wdrożenia dwóch podstawowych metod farmakologicznych, które działają natychmiastowo:

leki moczopędne mają na celu odciążenie serca poprzez zmniejszenie objętości płynów w krwioobiegu
leki wziewne mają na celu rozszerzenie oskrzeli i naczyń, czyli ich zadanie polega na maksymalnym otworzeniu dróg oddechowych i zmniejszeniu stanu zapalnego

Co następuje po tym etapie?

Dopiero po ustabilizowaniu pacjenta powyższymi metodami farmakologicznymi, lekarz decyduje o przejściu do kolejnych, bardziej zaawansowanych metod leczenia sprzętowego:

Tlenoterapia

Jeśli badania wykażą zbyt niski poziom tlenu we krwi (hipoksemię), lekarz przepisuje koncentrator tlenu. Tlen działa tu jak lek – fizycznie rozszerza naczynia krwionośne w płucach.

Domowa wentylacja mechaniczna

Metoda wprowadzana, gdy osłabione płuca nie radzą sobie z usuwaniem dwutlenku węgla (np. w zaawansowanym POChP). Całe leczenie odbywa się w warunkach domowych (stąd potoczna nazwa „wentylacja domowa”) i jest w pełni refundowane przez NFZ. Co w ramach takiego świadczenia pacjent otrzymuje w warunkach domowych?

bezpłatny respirator wraz z osprzętem i konfiguracją – urządzenie wspierające oddychanie, dopasowane do potrzeb pacjenta (do wentylacji przez maskę lub rurkę tracheostomijną)
regularne wizyty personelu medycznego – lekarza, pielęgniarki i fizjoterapeuty
edukację pacjenta i jego bliskich